السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )

141

جواهر البلاغة ( فارسى )

استعمال شده است . تطبيق اجرا و نمونه‌آورى أذكر ما يراد من صيغ النّهى الآتية : مراد از صيغه‌هاى نهى در جمله‌هاى زيرين را بيان كن . 1 - وَ لا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْباطِلِ وَ تَكْتُمُوا الْحَقَّ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ « 1 » حق را با باطل ميآميزيد و آگاهانه حق را نپوشانيد . در اين آيهء شريفه ، « لا تَلْبِسُوا » صيغهء نهى است و براى سرزنش ، به كار آمده است ، سرزنش كسانى كه حق و باطل را به هم مىآميزند . 2 - فلا تلزمنّ النّاس غير طباعهم * فتتعب من طول العتاب و يتعبوا و لا تغترر منهم بحسن بشاشة * فأكثر ايماض البوارق خلّب مردم را به چيزهايى كه مطلوب طبعشان نيست وادار مكن چنين كارى هم خودت را از سرزنش پيگير ، خسته مىكند و هم آنان ، در رنج مىافتند . و فريب خوشرويىشان را مخور بيشتر جهش برقها ، پديدهء ابر بىباران است . در اين شعر ، « فلا تلزمنّ » و « لا تعترر » صيغهء نهى است و براى ارشاد نسبت به اخلاق شايسته به كار رفته است . 3 - فلا تهج ان كنت ذا إربة * حرب أخى التّجربة العاقل اگر انديشمندى با كسى كه تجربه دارد و خردمند است جنگ مكن . « فلا تهج » در اين شعر ، براى ارشاد و نصيحت ، استعمال شده است . 4 - لا تَعْتَذِرُوا الْيَوْمَ « 2 » امروز ، پوزش نخواهيد . « لا تعتذروا » براى سرزنش و نكوهش است . 5 - لا تحسب المجد تمرا انت آكله * لن تبلغ المجد حتّى تلعق الصبر « 3 » مپندار كه مجد و بزرگى ، خرما و رطبى است كه بتوانى آن را تناول كنى . تو هرگز به مجد

--> ( 1 ) . بقره / 42 . ( 2 ) . تحريم / 7 . ( 3 ) . صبر به معنى چادروا ، و تبرزد ، و زكاب و عصارهء درختى تلخ [ كه به كسر باء مىباشد ] و به سكون باء ، تلفظ نكنند ، مگر در ضرورت شعر ( فرهنگ نفيسى 3 / 2128 )